آموزش تخصصی صدابرداری اجرای زنده


ارائه جدیترین مقالات در زمینه موسیقی الکترونیک
و علوم پایه صدا






previous arrow
next arrow
Slider
اکولایرز چیست؟
2020-03-11
مفهوم صدا
صدا چیست؟
2020-03-15
شناخت و معرفی اکولایزر بخش مقدماتی

اکولایزر یا برابر ساز (بخش دوم)

مغـز مـا از اختلاف فرکانسـی بیـن صداهایـی کـه بـه گوشهـای سـمت چـپ و راسـت مـا میرسـد، بـرای ایجـاد یـک تصویـر و محـل قرارگیـری هـر صـدا در این تصویـر اسـتفاده می‌کند.(منظـور از تصویر، درک مـکان منبـع صوتـی در فضـا میباشـد). اگـر محتـوای یکسـانی بـر روی کانالهـای چـپ و راسـت داشـته باشـیم، بـا اکولایـزرکـردن (برابرسـازی) هـر کانـال بـه شـکلی متفـاوت، تصویـر پهنتـری از صـدا را دریافـت خواهیـم کـرد، کـه اغلب باعـث خلق احسـاس صداهای پرتر (fuller ) میشـود. از panning بـرای ایجـاد اختلاف تـراز صوتـی بیـن کانالهـای چـپ و راسـت اسـتفاده میشـود و برابرسـازی اسـتریو یـک سـیگنال صوتـی میتوانـد بـه panning،در محـل قرار گرفتـن هر صدا  کمـک کند.

تنظیمات دقیق  تراز  صوتی 

فیدرهـا کل پهنـای فرکانسـی سـیگنالها را تقویـت یـا تضعیـف می‌کننـد. اکولایزرها بـه مـا این اجـازه را میدهنـد که تنها بخشـی از طیـف فرکانسـی را تقویت کنیم. با تقویت فرکانسهـای اطراف 3KHz بیشـتر سـازها صـدای بلندتـری پیـدا می‌کننـد زیـرا گـوش مـا در این ناحیه بیشـترین حساسـیت را دارد. مزیت برابرسـازی این میباشـد که باقـی بخشهای طیف فرکانسـی دسـت نخـورده میماننـد، بنابراین در ایـن بخشهـا مسـاله همپوشـانی در تقابل با سـازهای دیگـر تاثیر گذار نمیباشـد. علاوه برایـن، تغییر دادن تـراز صوتی بعضی از سـازها مانند گیتـار بـاس بی تردید میتوانـد بر روی توازن فرکانسـی کلی موسـیقی تاثیـر بگـذارد. تنهـا تقویـت کـردن محـدوده فرکانسـی بخصوصـی، به مراتـب کمتـر آشـکار اسـت امـا همچنـان تاثیرگـذار میباشـد. نیـازی بـه گفتـن نیسـت که ایـن موارد بـرای کاهش یـک محدوده فرکانسـی بخصـوص نیـز یکسـان اسـت. بـا این حـال، بایـد به یاد داشـته باشـیم کـه برخلاف فیـدر، اکولایزر میتوانـد بـه راحتـی کیفیـت صداهـا را کـم کنـد، بنابرایـن از اکولایزر ها برای تنظیـم دقیق تراز صوتی سـازها بـه ویـژه در مـورد مبحـث همپوشـانی فرکانسـی، مـورد اسـتفاده قـرار میگیرنـد 

کنترل بهتر بر روی پردازنده های دینامیکی
پردازشـگرهای دینامیکـی، بـر روی فرکانسهـای پایین حساسـیت بیشـتری نسـبت بـه فرکانسهای بـالا دارند. بـرای اینکه همـه نتهای نواختـه شـده توسـط گیتـار بـاس در یـک تـراز صوتـی برابـر بـه گوش برسـند، باید کمپرسـور بـر روی نتهای بمتر، فشردهسـازی شـدیدتری اعمـال کنـد. نشـت کـردن صـدای kick در میکروفـون snare باعـث اخلال در عملکـرد gate میشـود. این موارد تنها دو نمونه از مشـکالت فراوانـی اسـت کـه برابرسـاز هنگامـی که بـا یـک پردازشـگر دینامیکی همـراه شـود میتوانـد اصلاح کند.

حذف محتوای ناخواسته

صداهـای محیطـی مانند صـدای دسـتگاه تهویه هـوا، صـدای وزوز کـردن دیمر نور، نویز ایجاد شـده توسـط برق شـهر، صـدای خش خشو خیلـی از صداهـای ناخواسـته دیگـر ممکـن اسـت همـراه با سـازها و یـا صـدای خواننده، ضبـط شـود. اینگونه صداهای ناخواسـته همیشـه توسـط gate حـذف نمیشـوند. بـه عنـوان مثـال بـرای حـذف نشـتی صـدای snare در میکروفـون صـدای ride از gate بـه نـدرت اسـتفاده میشـود. برابرسـازها بـه ما این اجـازه را میدهنـد تا اینگونـه صداهای ناخواسـته را حـذف نماییم

جبران کردن یک ضبط نامطلوب

میتـوان مـدت زمـان بیشـتری را صـرف میکروفون گـذاری کـرد و همینطـور از سـازهای بهتـری در اسـتودیوهای بهتری اسـتفاده کنیم. امـا در ضمـن همـه ضبطهـا مطلـوب نیسـتند. بنابرایـن میتـوان از برابرسـازها بـرای از بیـن بـردن ایـن مشـکل اسـتفاده نمود.

طیف فرکانسی

انسـانها ایـن قابلیـت را دارند که تقریبـا فرکانسهـای بین 20Hz تـا 20KHz را بشـنوند. همـه انسـانها قابلیت شـنیدن صداهـای بالاتر از 20KHz را ندارنـد و توانایـی مـا در شـنیدن فرکانسهـای بـالا بـا افزایـش سـن کاهـش مییابـد. چندیـن مهندس صـدا وجـود دارند که فرکانسهـای بالاتر از 16KHz را نمیشـنوند، اگرچه به نظر نمیرسـد کـه در کیفیـت میکس آنهـا تاثیرگذار باشـد. دریافـت مـا از فرکانسهـا، غیرخطـی بـوده، کـه ایـن یـک موضوع بسـیار مهـم میباشـد. دریافـت مـا از بـازه فرکانسـی بیـن 100Hz تـا 200Hz بـا بـازه فرکانسـی بیـن 200Hz تـا 300Hz برابـر نمیباشـد. گوشهـای مـا بـه اساسـی ترین رابطـه بیـن نتهـا یعنـی اکتـاو عالقـه دارنـد. مـا تغییـر یک اکتـاو را هنگامی که فرکانسـی دو برابـر و یا نصف شـود تشـخیص میدهیـم. بـه عنـوان مثـال، فرکانـس 110Hz یـک اکتـاو پایینتـر از فرکانـس 220Hz میباشـد و فرکانـس 220Hz یـک اکتـاو پایینتـر از فرکانـس 440Hz میباشـد. در حالـی که پهنـای باند فرکانسـی بیـن فرکانسهـای 110Hz و 220Hz برابـر بـا یـک اکتـاو میباشـد، امـا یـک پهنـای بانـد فرکانسـی یکسـان بیـن فرکانسهـای 10110Hz و 10220Hz حتـی برابـر بـا یـک نصف گام هم نمیباشـد. کاهـش 6dB بین فرکانسهـای 10110Hz تا 10220Hz در مقایسـه بـا همیـن میزان کاهش بیـن فرکانسهـای 110Hz تـا 220Hz ،تاثیر کمتری دارد.محـدوده قابـل شـنیداری بـرای مـا، نزدیـک بـه 10 اکتـاو را تحت پوشـش خـود قـرار میدهـد. اولیـن اکتـاو بیـن فرکانسهـای 20Hz تا40Hz و آخریـن اکتـاو بیـن فرکانسهـای 10000Hz تـا 20000Hz میباشـد. در حالـی کـه مهندسـین از فرکانسهـا صحبـت می‌کننـد، موسـیقیدانان از نتهـا حـرف میزننـد و از آنجایـی کـه مـا بعضـی از اوقـات احتیـاج داریـم بـا موسـیقیدانان ارتبـاط برقـرار کنیم، دانسـتن رابطـه بیـن فرکانسهـا و نتهـا دارای مزیـت میباشـد. به عنـوان مثال دانسـتن اینکـه بمتریـن نت “می” بـر روی گیتار باس فرکانسـی معادل 41Hz تولیـد می‌کنـد، در حالـی کـه بمترین نت ” می ” بـر روی گیتار اسـتاندارد یـک اکتـاو بالاتـر و فرکانسـی معـادل 82Hz تولیـد می‌کند. بعضـی از اوقـات کـه از فیلتـر بالاگذر اسـتفاده می‌کنیـم آن را دقیقا در پاییـن ایـن فرکانسهـا تنظیم می‌کنیم. شـاید مهمتریـن فرکانسهایی کـه احتیـاج هسـت به خاطر داشـته باشـیم عبارتنـد از: 262Hz (نت ” دو ” میانـی)، 440Hz( نـت ” ال ” بـاالی نـت ” دو ” میانـی) و 41Hz (پاییـن تریـن نت ” مـی ” بر روی گیتار باس اسـتاندارد( که بـا دو برابر کـردن و یـا نصـف کـردن ایـن فرکانسهـا میتوان بـه همیـن نتها در اکتاوهـای متفاوت دسـت پیـدا کرد.

محتوای طیفی
موج سینوسـی ، شـکل موج سـادهای اسـت که دارای یک فرکانس میباشـد. شـکل موجهایـی ماننـد مـوج مربعـی یـا دندانـه ارهای، مجموعـهای از فرکانسهـا را تولید می‌کنند که بـه پایین ترین فرکانس، فرکانـس بنیـادی(fundamental )و بـه باقی فرکانسهـا، فرکانسهای هـم آهنـگ ( harmonics )گفتـه میشـود. بیـن فرکانس و تـراز صوتی فرکانسهـای بنیـادی و هـم آهنـگ، رابطه ریاضـی وجـود دارد. محتـوای طیفـی بـرای یـک مـوج دندانـه اره ای بـا فرکانس 100Hz را نشـان میدهـد. شـکل موجهایـی ماننـد سینوسـی، مربعـی و دندانـه ارهای، هسـته اصلـی سینتیسـایزرها را تشـکیل میدهنـد. صداهـای طبیعـی کـه ما ضبـط می‌کنیـم محتوای طیفـی پیچیده تـری دارند، بطوری که شـامل بیـش از یـک فرکانـس بنیـادی و فرکانسهای هم آهنگ مربـوط به آن میباشـند. طیـف فرکانسـی بـرای همـه سـازها از چهـار بخش تشـکیل شـده اسـت کـه ترکیـب ایـن چهـار بخـش نصـف رنـگ صوتـی یـک سـاز را تشـکیل میدهـد(نصـف دیگـر رنـگ صوتـی یـک سـاز از تغییـرات دینامیکـی آن سـاز تشـکیل میشـود).

این چهار بخش شامل:
o فرکانـس بنیـادی

: پایین تریـن فرکانـس یـک صـدا میباشـد. فرکانـس بنیـادی، نـواک( pitch )یـک صـدا را تعریـف می‌کنـد.

o فرکانـس همآهنـگ

: فرکانسهایـی کـه مضـرب صحیحـی از فرکانـس بنیـادی هسـتند. بـه عنـوان مثـال بـرای فرکانـس بنیادی 100Hz ،فرکانسهـای همآهنـگ شـامل ،400Hz، 300Hz، 200Hz 500Hz و غیـره میباشـند. فرکانسهـای همآهنـگ بخـش بـه شـدت موثـر در صداها میباشـند. فرکانس بنیـادی نواک صـدا، و فرکانسهای همآهنـگ رنـگ صوتـی آن را مشـخص می‌کننـد.

o فرکانـس فـرا آهنـگ 

( overtones )فرکانسهایی کـه لزوما مضـرب صحیحـی از فرکانس بنیادی نیسـتند. به عنـوان مثال فرکانس 150Hz ،فـرا آهنـگ فرکانـس بنیـادی 100Hz میباشـد. سـازهایی ماننـد snare تمایـل دارنـد کـه نـواک مبهمی داشـته باشـند، امـا نویز زیـادی تولیـد می‌کننـد. صدایی کـه در آن فـرا آهنگها غالب هسـتند.

o فرکانـس برانگیخته

(Formant)فرکانسهایی که به واسـطه تشـدید فیزیکی ایجاد میشـوند و با نواک تولید شـده تغییر نمی‌کنند. ایـن فرکانسهـا عامـل اصلـی در جنـس هـر صدا میباشـند. بـه عنوان مثـال، قابلیت ما در تشـخیص صـدای دیگران. محتـوای طیفـی هـر سـاز (فرکانـس بنیـادی آن تـا فرکانسهای فراتـر از 20KHz میباشـد (حتـی یـک kick مقـداری انـرژی بالاتـر از 10KHz دارد). جـا دارد بیـان کنیـم ممکـن اسـت که محتـوای طیفی پایینتـر از فرکانـس بنیـادی هـم موجـود باشـد که به واسـطه تشـدید در بدنـه سـاز و یـافرکانسهای هم آهنـگ پایینتـر از فرکانس بنیادی کـه بـه علت غیرخطـی بودن دسـتگاههای ضبط تولید میشـوند بوجود مـی آیـد. یکـی از اسـتعدادهای قابـل توجـه مغـز مـا، قابلیت بازسـازی فرکانسهـای بنیـادی گـم شـده میباشـد. حتـی اگـر فرکانسهـای بنیـادی و یـا هـم آهنـگ هـای پاییـن هم از بیـن رفتـه باشـند، مغز از فرکانسهـای همآهنـگ باقیمانـده اسـتفاده می‌کنـد تـا نتیجـه بگیرد کـه چـه فرکانسهایـی از دسـت رفته انـد. ایـن امـر دلیـل اصلـی ایـن میباشـد کـه چـرا بـا توجه بـه اینکه ممکـن اسـت بلندگوهای مـا قادر بـه تولید فرکانـس بنیادی 41Hz نباشـند، اما ما میتوانیـم بمترین نت ” مـی ” بـر روی گیتـار بـاس را به عنـوان بمترین نت تشـخیص دهیم. ایـن پدیـده یـک پیامـد مفیـد در میکس‌کـردن میباشـد.

ادامه دارد

منبع: tools and practices, concepts – audio Mixing

2 دیدگاه ها

  1. رها گفت:

    ممنون.وافعا تاحالا مقاله به کاملی درباره اکولایزر جایی نخونده بودم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Call Now Buttonتماس